تحصیل انگلیسی‌زبان در اروپا ۲۰۲۷ | بدون زبان محلی

آخرین به‌روزرسانی: مرداد ۱۴۰۵ · زمان مطالعه: ~۹ دقیقه

تحصیل انگلیسی‌زبان در اروپا امروز یک استثنا نیست، قاعده است. جمهوری چک بیش از هزار برنامه‌ی کاملاً انگلیسی دارد، سوئد بیش از هزار برنامه‌ی ارشد، فنلاند حدود ششصد و دانمارک بیش از ششصد رشته را انگلیسی درس می‌دهند. یعنی برای اینکه در اروپا درس بخوانید، لازم نیست دو سال آلمانی یا هلندی یاد بگیرید.

ولی چیزی که تقریباً هیچ راهنمای فارسی به شما نمی‌گوید این است: انگلیسی‌زبان بودن رشته فقط یکی از سه دروازه را باز می‌کند. دو دروازه‌ی دیگر برای پاسپورت ایرانی سخت‌ترند و هر سال آدم‌های زیادی پشت آن‌ها می‌مانند: اینکه کدام مدرک زبان واقعاً پذیرفته می‌شود، و اینکه آیا اصلاً می‌توانید از داخل ایران ویزا بگیرید و پول را جابه‌جا کنید. در این راهنما هر سه را با اعداد امروز کنار هم می‌گذاریم.

تحصیل انگلیسی‌زبان در اروپا یعنی چه و چه چیزی را حل نمی‌کند

یک برنامه‌ی انگلیسی‌زبان یعنی کل درس‌ها، امتحان‌ها، پروژه‌ها و پایان‌نامه به انگلیسی است و شما هیچ‌وقت مجبور نیستید زبان محلی را در سطح دانشگاهی یاد بگیرید. این با «اپلای بدون مدرک زبان» فرق دارد؛ آن یک بحث جداست که در راهنمای اپلای بدون مدرک زبان اپلای فور فری جداگانه توضیح داده‌ایم. اینجا فرض بر این است که مدرک زبان دارید یا می‌گیرید؛ سوال این است که کدام کشور رشته‌ی شما را انگلیسی ارائه می‌دهد.

دو نکته را همین اول روشن کنیم، چون بیشترین سوءتفاهم سر همین دوتاست. اول اینکه انگلیسی‌زبان بودن با ارزان بودن هیچ ربطی ندارد؛ در هلند همان رشته‌ای که آلمان رایگان درس می‌دهد سالی بیست هزار یورو شهریه دارد. دوم اینکه در چند کشور، برنامه‌ی انگلیسی دقیقاً همان چیزی است که شهریه‌دار است: در جمهوری چک تحصیل به زبان چکی در دانشگاه‌های دولتی برای همه‌ی ملیت‌ها رایگان است و فقط برنامه‌های انگلیسی شهریه می‌گیرند.

زبان محلی در زندگی روزمره و مخصوصاً موقع کاریابی اهمیت پیدا می‌کند. هلند و اسکاندیناوی سطح انگلیسی بالایی دارند و بدون زبان کشور هم می‌شود زندگی کرد؛ در لهستان، چک و ایتالیا بیرون از دانشگاه انگلیسی خیلی کمتر جواب می‌دهد.

نکته‌ی سوم مربوط به پایان‌نامه و استاد راهنماست. در مقطع ارشد و دکترا، آزمایشگاهی که وارد آن می‌شوید ممکن است زبان روزمره‌ی کاری‌اش انگلیسی نباشد، حتی وقتی برنامه رسماً انگلیسی است. جلسه‌ی گروه، بحث‌های راهرویی و مقاله‌خوانی هفتگی جایی است که این تفاوت خودش را نشان می‌دهد. قبل از پذیرفتن یک پیشنهاد، ترکیب ملیتی اعضای همان گروه پژوهشی را در صفحه‌ی خودشان نگاه کنید؛ گروهی که نیمی از اعضایش بین‌المللی‌اند تقریباً همیشه انگلیسی کار می‌کند.

دانشگاه‌های انگلیسی‌زبان اروپا؛ کدام کشورها بیشترین برنامه را دارند

بیشترین تعداد برنامه‌ی انگلیسی‌زبان در چک، سوئد، هلند، فنلاند و دانمارک است. جدول زیر عددهایی است که خودِ پورتال رسمی هر کشور منتشر کرده؛ هر رقمی که در سایت‌های واسطه می‌بینید و در این جدول نیست، منبع رسمی ندارد. عدد چک از پورتال ملی Study in Czechia، عدد سوئد از Study in Sweden و عدد استونی از Study in Estonia گرفته شده است.

شهریه‌ی برنامه‌های انگلیسی‌زبان اروپا؛ از صفر تا سی هزار یورو

شهریه‌ی یک رشته‌ی انگلیسی‌زبان در اروپا بین صفر تا حدود سی هزار یورو در سال نوسان دارد و این تفاوت تقریباً هیچ ربطی به کیفیت ندارد. ستون شهریه‌ی جدول بالا مربوط به دانشجوی غیراروپایی است، یعنی همان چیزی که به شما تعلق می‌گیرد؛ اینجا منطق پشت آن ارقام را باز می‌کنیم. ارقام هلند از پورتال رسمی Study in NL، ارقام سوئد از Study in Sweden، ارقام فنلاند از Study in Finland و ارقام لهستان از پورتال ملی لهستان برداشته شده است.

آلمان استثنای بزرگ این جدول است و ارزش دارد جداگانه توضیح داده شود. در بیشتر ایالت‌ها اصلاً شهریه‌ای وجود ندارد و آنچه هر ترم می‌پردازید یک «سهم دانشجویی» است که طبق راهنمای رسمی سرویس تبادل آکادمیک آلمان بین حدود ۱۰۰ تا ۳۵۰ یورو است و معمولاً بلیت حمل‌ونقل عمومی شهر را هم شامل می‌شود. دو استثنا را حتماً بدانید: ایالت بادن-وورتمبرگ از دانشجوی غیراروپایی هر ترم ۱٬۵۰۰ یورو می‌گیرد، و دانشگاه فنی مونیخ از سال تحصیلی ۲۰۲۴/۲۵ به‌صورت مستقل شهریه وضع کرده که در مقطع ارشد تا حدود ۶٬۰۰۰ یورو در ترم بالا می‌رود. این دومی خیلی‌ها را غافلگیر می‌کند، چون فرض عمومی این است که «آلمان یعنی رایگان».

شهریه‌ی نروژ حذف نشده؛ فقط کف قانونی‌اش برداشته شده

نروژ همچنان از دانشجوی غیراروپایی شهریه می‌گیرد و هر متنی که خلافش را بگوید قدیمی است. آنچه در تابستان ۲۰۲۶ عوض شد این بود که پارلمان نروژ شرط «شهریه باید حداقل کل هزینه‌ی تحصیل را پوشش دهد» را از قانون حذف کرد و از ۱ اوت ۲۰۲۶ دانشگاه‌ها آزادند رقم را پایین‌تر بگذارند.

نتیجه‌اش یک بازار دوپاره است. دانشگاه استاوانگر شهریه را به حدود ۶۰٬۰۰۰ تا ۸۵٬۰۰۰ کرون در سال کاهش داده و دانشگاه علوم و فناوری نروژ چند برنامه‌ی ارشد را تا حدود ۲۶٬۰۰۰ کرون آورده است، ولی نرخ استاندارد همان دانشگاه هنوز بین ۱۷۶٬۳۰۰ تا ۵۲۸٬۶۵۰ کرون و دانشگاه برگن بین ۱۹۷٬۰۰۰ تا ۴۰۱٬۷۰۴ کرون است. پس رقم را حتماً از صفحه‌ی همان برنامه بخوانید، نه از صفحه‌ی کلی کشور.

مدرک زبان: کدام آزمون واقعاً پذیرفته می‌شود

برای متقاضی داخل ایران، تافل آی‌بی‌تی عملاً تنها گزینه‌ی مطمئن است. دلیلش ساده است: آیلتس از ۳۱ ژانویه ۲۰۲۶ داخل ایران برگزار نمی‌شود و برای دادنش باید به کشور دیگری سفر کنید، و آزمون دولینگو در بیشتر کشورهایی که در این مقاله بررسی کردیم اصلاً در فهرست رسمی نیست.

این جدول را قبل از اینکه پول آزمون بدهید بخوانید. ستون دولینگو چیزی است که تفاوت واقعی می‌سازد. مبنای ستون سوئد فهرست ملی آزمون‌های موردقبول سوئد است.

یک برنامه‌ریزی زمانی هم لازم دارید. اعتبار کارنامه‌ی تافل دو سال است، پس اگر برای ورودی پاییز ۲۰۲۷ اپلای می‌کنید، آزمون دادن در پاییز ۱۴۰۵ منطقی‌ترین زمان است: هم تا ددلاین ژانویه فرصت تکرار دارید و هم کارنامه تا زمان ثبت‌نام و درخواست ویزا معتبر می‌ماند. آزمون را خیلی زودتر ندهید، چون در بدترین حالت وسط سیکل اپلای منقضی می‌شود.

سفارت و ویزا: از کدام کشورها می‌شود از داخل ایران اقدام کرد

پذیرش گرفتن نصف راه است؛ نیمه‌ی دیگر این است که پرونده‌ی ویزا را کجا تحویل بدهید. وضعیت امروز به تفکیک کشور این است.

• باز و فعال از داخل ایران: سوئد (سفارت تهران با نوبت قبلی)، فنلاند و دانمارک (از طریق مرکز درخواست ویزا در تهران) و نروژ (سفارت به‌علاوه‌ی مرکز درخواست ویزا).
• بسته؛ باید به کشور ثالث بروید: هلند. سفارت هلند در تهران به باکو منتقل شده و نه ویزای شنگن می‌دهد نه مجوز اقامت موقت. اگر مقصدتان هلند است، از همان ابتدا هزینه و زمان سفر به کشور ثالث را در برنامه‌تان بگذارید.
• فعلاً درخواست جدید نمی‌پذیرد: ایرلند. کنسولگری افتخاری در تهران درخواست ویزای جدید قبول نمی‌کند و مرکز درخواست ویزای ایرلند هم در ایران فعال نیست.

اینجا یک تناقض تلخ وجود دارد که خوب است زودتر ببینیدش: ایرلند تنها کشوری در این فهرست است که هم کاملاً انگلیسی‌زبان است و هم آزمون دولینگو را می‌پذیرد، یعنی از نظر زبان کم‌مانع‌ترین گزینه‌ی اروپا برای شماست، ولی دقیقاً همان کشوری است که مسیر ویزایش از تهران باز نیست. اگر ایرلند را در فهرست کوتاه‌تان دارید، قبل از خرج کردن وقت روی پرونده، وضعیت روز کنسولی‌اش را چک کنید.

اگر ناچار شدید در کشور ثالث اقدام کنید، سه چیز را از همان اول در بودجه بیاورید: ویزای همان کشور واسط، اقامت چند روزه یا چند هفته‌ای تا زمان مصاحبه و تحویل پاسپورت، و امکان اینکه لازم شود دو بار سفر کنید (یک بار برای تحویل مدارک و بیومتریک، یک بار برای گرفتن پاسپورت). خیلی از پرونده‌ها نه به‌خاطر ضعف علمی، بلکه به‌خاطر دست‌کم گرفتن همین هزینه و زمان نیمه‌کاره می‌مانند.

پرداخت از ایران؛ مانعی که تقریباً هیچ راهنمایی به آن اشاره نمی‌کند

پول جابه‌جا کردن برای پرونده‌ی اروپا از خودِ اپلای سخت‌تر است و کارت بانکی ایرانی در هیچ درگاه بین‌المللی کار نمی‌کند. این فقط یک محدودیت فنی نیست؛ در مورد سوئد یک محدودیت رسمی و مکتوب هم هست.

دو دانشگاه سوئدی این را روی سایت خودشان نوشته‌اند: دانشگاه یون‌شوپینگ اعلام کرده به‌دلیل مقررات بین‌المللی، دانشگاه‌های سوئد اجازه‌ی انجام تراکنش مالی با ایران را ندارند، و دانشگاه هالمستاد هم همین را درباره‌ی انتقال پول به ایران گفته است. نتیجه‌ی عملی برای شما دو چیز است:

• هزینه‌ی ۹۰۰ کرونی اپلای سوئد و پیش‌پرداخت شهریه را باید از یک حساب غیرایرانی پرداخت کنید.
• مهم‌تر: عودت وجه فقط به همان حسابی برمی‌گردد که پول از آن آمده. پس اگر با کارت یکی از آشنایان پرداخت کنید و بعد پذیرش را نپذیرید، پول به حساب او برمی‌گردد نه شما. حتماً از حسابی پرداخت کنید که خودتان به آن دسترسی دارید.

در دانمارک هم گواهی بانکی باید به نام خود دانشجو باشد و برگه‌ی حساب پدر یا مادر پذیرفته نمی‌شود. در نروژ پول تمکن مالی باید در یک حساب بانکی نروژی یا حساب سپرده‌ی خود دانشگاه باشد، و حساب بانکی نروژی را نمی‌شود از خارج از کشور باز کرد؛ یعنی عملاً باید از مسیر حساب سپرده‌ی دانشگاه اقدام کنید.

سامانه‌ی اپلای، ددلاین و تمکن مالی هر کشور

رقم تمکن مالی همان چیزی است که بیشترین پرونده را زمین می‌زند، چون هر سال بالا می‌رود و رقم پارسال تقریباً همیشه غلط است. جدول این بخش سه چیزی را که با هم تصمیم می‌گیرند پرونده‌تان شدنی هست یا نه کنار هم گذاشته: سامانه، ددلاین و رقم تمکن مالی. ارقام مالی از اداره‌ی مهاجرت خود کشورها گرفته شده‌اند: هلند از سازمان مهاجرت هلند، فنلاند از اداره‌ی مهاجرت فنلاند، دانمارک از پورتال رسمی مهاجرت دانمارک و نروژ از اداره‌ی مهاجرت نروژ.

ددلاین‌های ورودی پاییز ۲۰۲۷ هنوز قطعی نیستند

هیچ‌کدام از این کشورها هنوز تقویم رسمی ورودی پاییز ۲۰۲۷ را منتشر نکرده‌اند، پس ستون ددلاین جدول بالا بر اساس سیکل ۲۰۲۶/۲۷ است و به‌عنوان الگو کار می‌کند، نه به‌عنوان تاریخ قطعی. یک نکته‌ی ساختاری هم هست که خیلی‌ها اشتباه می‌کنند: در بیشتر این کشورها متقاضی غیراروپایی مستقیم به دانشگاه اپلای می‌کند و سامانه‌ی ملی مخصوص داخلی‌هاست.

بعد از فارغ‌التحصیلی؛ جایی که زبان محلی بالاخره تعیین‌کننده می‌شود

بعد از دفاع، انگلیسی دیگر کافی نیست و اینجاست که انتخاب اولیه‌تان نتیجه می‌دهد. تقریباً همه‌ی این کشورها بعد از پایان تحصیل یک بازه‌ی جست‌وجوی شغل می‌دهند تا بتوانید بمانید و دنبال کارفرما بگردید، ولی اینکه در آن بازه واقعاً استخدام شوید به بازار کار محلی بستگی دارد، نه به مدرکتان.

تفکیک واقعی چنین است. در بخش فناوری، مهندسی، داروسازی و پژوهش دانشگاهی، شرکت‌ها معمولاً به انگلیسی کار می‌کنند و نبود زبان کشور مانع جدی نیست؛ آمستردام، کپنهاگ، استکهلم و هلسینکی دفاتر بین‌المللی پرشماری دارند. در مقابل، حرفه‌هایی که با ارباب‌رجوع، بیمار، دانش‌آموز یا نهاد دولتی سروکار دارند، عملاً بدون تسلط به زبان محلی بسته‌اند: پرستاری، حقوق، معلمی، مددکاری، حسابداری داخلی و بخش عمومی. اگر رشته‌تان در دسته‌ی دوم است، یادگیری زبان کشور مقصد یک انتخاب سلیقه‌ای نیست، بلکه بخشی از نقشه‌ی شغلی شماست.

پیشنهاد عملی‌مان این است: از همان ترم اول، هفته‌ای دو جلسه کلاس زبان محلی بردارید. بیشتر دانشگاه‌های اروپایی این کلاس‌ها را رایگان یا با تخفیف چشمگیر به دانشجویان خودشان می‌دهند و رسیدن به سطح متوسط در طول یک دوره‌ی دوساله کاملاً شدنی است. همین یک تصمیم کوچک، تفاوت بین «مجبورم برگردم» و «ماندم و استخدام شدم» را می‌سازد، و هزینه‌ای هم برایتان ندارد.

پنج اشتباه رایج در انتخاب مقصد انگلیسی‌زبان

1. فرض اینکه انگلیسی‌زبان یعنی ارزان. هلند و ایرلند و دانمارک هر سه انگلیسی‌زبان و هر سه گران‌اند؛ ارزان‌ترین‌ها آلمان و لهستان و چک هستند که اتفاقاً زبان محلی سخت‌تری دارند.
2. ثبت‌نام دولینگو قبل از چک کردن فهرست دانشگاه. این پرتکرارترین پول دورریخته است. اول صفحه‌ی شرایط زبان همان برنامه را باز کنید، بعد آزمون بدهید.
3. انتخاب کشور بدون بررسی وضعیت سفارت. پذیرش هلند بدون برنامه‌ریزی برای سفر به کشور ثالث، یعنی یک هزینه و ریسک پنهان که وسط کار سراغتان می‌آید.
4. پرداخت با کارت شخص دیگر. چون عودت وجه فقط به حساب مبدا برمی‌گردد، و در مورد سوئد اصلاً بازگشت پول به ایران ممکن نیست.
5. اتکا به رقم تمکن مالی سال قبل. این ارقام هر سال بالا می‌روند و پرونده با رقم قدیمی ناقص حساب می‌شود.

جمع‌بندی

تحصیل انگلیسی‌زبان در اروپا برای دانشجوی ایرانی یک گزینه‌ی واقعی و در دسترس است و شما برای رسیدن به آن لازم نیست هیچ زبان تازه‌ای یاد بگیرید. ولی انتخاب مقصد را با سه فیلتر انجام بدهید، نه یکی: چه تعداد برنامه‌ی انگلیسی در آن کشور هست، کدام آزمون زبان را می‌پذیرد، و آیا مسیر ویزا و پرداخت از ایران باز است.

اگر این سه فیلتر را کنار هم بگذارید، برای بیشتر پرونده‌های ایرانی سوئد، فنلاند و دانمارک ترکیب متعادلی از تعداد برنامه و مسیر باز ویزا دارند، آلمان و لهستان و چک ارزان‌ترین‌اند و هلند و ایرلند با اینکه جذاب‌ترین برنامه‌ها را دارند، فعلاً پیچیده‌ترین مسیر اداری را هم دارند. اگر بودجه محدودتان اولویت است، از راهنمای تحصیل رایگان در اروپا شروع کنید؛ اگر مدرک زبان دغدغه‌ی اصلی‌تان است، راهنمای اپلای بدون مدرک زبان گزینه‌های دیگر را باز کرده است. و اگر نمی‌دانید از کجا شروع کنید، ارزیابی رایگان پرونده در چند دقیقه به شما می‌گوید کدام مسیر برایتان واقع‌بینانه‌تر است.

سوالات متداول

کدام کشور اروپایی بیشترین برنامه‌ی انگلیسی‌زبان را دارد؟

بیشترین برنامه‌ی انگلیسی‌زبان اروپا در جمهوری چک و سوئد است؛ هر دو بیش از هزار برنامه اعلام کرده‌اند. فنلاند حدود ششصد و دانمارک بیش از ششصد دوره دارند. هلند و آلمان گزینه‌های فراوانی دارند ولی آمار رسمی منتشر نمی‌کنند، پس باید در دیتابیس خودشان جست‌وجو کنید.

آیا برای برنامه‌های انگلیسی‌زبان اروپا آزمون دولینگو کافی است؟

آزمون دولینگو برای بیشتر برنامه‌های انگلیسی‌زبان اروپا کافی نیست. سوئد، نروژ، فنلاند، دانمارک، لهستان، قبرس و استونی آن را در فهرست رسمی‌شان ندارند و چند دانشگاه نوشته‌اند فهرست‌شان بسته است. ایرلند استثناست. برای متقاضی داخل ایران، تافل آی‌بی‌تی امن‌ترین انتخاب است.

از کدام کشورهای اروپایی می‌شود از داخل ایران ویزای تحصیلی گرفت؟

از داخل ایران مسیر ویزای تحصیلی سوئد، فنلاند، دانمارک و نروژ فعال است؛ سوئد از طریق سفارت تهران با نوبت قبلی و فنلاند و دانمارک از طریق مرکز درخواست ویزا. سفارت هلند در تهران بسته و به باکو منتقل شده است. ایرلند هم فعلاً درخواست ویزای جدید نمی‌پذیرد.

آیا شهریه‌ی نروژ برای دانشجوی غیراروپایی حذف شده است؟

شهریه‌ی نروژ حذف نشده و همچنان برقرار است. از یکم اوت ۲۰۲۶ فقط شرط قانونی پوشش کامل هزینه برداشته شد و دانشگاه‌ها اجازه گرفتند رقم را پایین‌تر بگذارند. دانشگاه استاوانگر تا حدود شصت هزار کرون آمد، ولی نرخ استاندارد چند دانشگاه دیگر هنوز بالای صد و هفتاد و پنج هزار کرون است.

هزینه‌ی اپلای و شهریه را چطور از ایران پرداخت کنیم؟

پرداخت هزینه‌ی اپلای و شهریه با کارت بانکی ایرانی ممکن نیست و باید از حسابی خارج از ایران انجام شود. دو دانشگاه سوئدی رسماً نوشته‌اند دانشگاه‌های سوئد اجازه‌ی تراکنش مالی با ایران را ندارند. عودت وجه هم فقط به همان حساب مبدا برمی‌گردد، پس از حسابی پرداخت کنید که خودتان به آن دسترسی دارید.

نوشته‌ی تیم مشاوران اپلای فور فری · اگر سوالی درباره‌ی انتخاب مقصد انگلیسی‌زبان دارید یا می‌خواهید پرونده‌تان بررسی شود، از صفحه‌ی مشاوره با ما در تماس باشید.