شرایط تحصیل در فرانسه برای ایرانی ها 2026

فرانسه سال‌هاست یکی از مقصدهای محبوب و کم‌هزینه برای دانشجوهای ایرانیه. اما توجه کن: قانونی که از سپتامبر ۲۰۲۶ اجرا می‌شه، تصویر «فرانسه تقریباً رایگانه» رو تغییر می‌ده. تو این راهنمای به‌روز، دقیقاً می‌گیم شهریه‌ی واقعی ۲۰۲۷ چقدره، سامانه‌ی اجباری Études en France چطور کار می‌کنه، کدوم بورسیه‌ها (مثل Eiffel و Erasmus Mundus) به ایرانی‌ها می‌رسه، و برای ویزا و اثبات تمکن مالی چقدر پول لازم داری.

شهریه‌ی تحصیل در فرانسه در ۲۰۲۷ (تغییر مهم)

تا پیش از این، بیشتر دانشگاه‌های دولتی فرانسه شهریه‌ی متفاوت رو نمی‌گرفتن و همه — از جمله غیراروپایی‌ها — تقریباً نرخ پایین ملی رو می‌پرداختن. این دوره داره تموم می‌شه. وضعیت فعلی شهریه‌ی سالانه‌ی دانشگاه‌های دولتی:

• خبر خوب برای دکتری: دوره‌ی دکتری از شهریه‌ی متفاوت معافه و همون نرخ پایین (~۳۹۷ یورو) رو می‌پردازی.
• معافیت‌ها: دارندگان بورسیه‌ی دولت فرانسه، دانشجوهای تبادلی، و برخی موارد دیگه به‌صورت خودکار از نرخ بالا معاف‌اند. دانشگاه‌ها هم می‌تونن سهمیه‌ای از دانشجوها (برای ۲۰۲۶–۲۷ تا ۳۰٪) رو با نرخ ملی ثبت‌نام کنن — گاهی شامل دانشجوهای کشورهای درگیر بحران.

کمپوس فرانس و سامانه‌ی Études en France

برای ایرانی‌ها عبور از سامانه‌ی Études en France (در پلتفرم pastel) قبل از ویزا اجباری است — حتی اگه مستقیم از دانشگاه پذیرش گرفته باشی. این سامانه جایگزین اصطلاح قدیمی «CEF» شده؛ «DAP» هم حالا فقط نام یکی از مسیرهای داخل همین سامانه (برای ورودی سال اول لیسانس) است.

دفتر Campus France Iran فعاله و مراحل کلی این‌طوره:

1. ساخت حساب در Études en France و بارگذاری مدارک (پاسپورت، ریز نمرات و مدرک ترجمه‌شده، رزومه، انگیزه‌نامه، مدرک زبان)
2. انتخاب رشته/دانشگاه‌ها و پرداخت هزینه‌ی کمپوس فرانس + مصاحبه
3. دریافت پذیرش، تأیید نهایی و اعتبارسنجی توسط کمپوس فرانس → اقدام برای ویزا

شرایط زبان؛ فرانسه‌زبان یا انگلیسی‌زبان

• برنامه‌های فرانسه‌زبان: معمولاً سطح B2 فرانسه لازمه؛ آزمون‌های پذیرفته‌شده TCF، DELF و DALF. برای مسیر DAP (سال اول لیسانس) نسخه‌ی TCF-DAP لازمه.
• برنامه‌های انگلیسی‌زبان: فرانسه بیش از ۱٬۶۰۰ برنامه‌ی انگلیسی‌زبان داره. معمولاً آیلتس ۶ تا ۶.۵ یا تافل ۸۰ تا ۹۰ می‌خوان و خیلی دانشگاه‌ها نامه‌ی MOI رو هم می‌پذیرن.

بورسیه‌های فرانسه برای ایرانی‌ها

• بورسیه‌ی Eiffel (France Excellence Eiffel): کمک‌هزینه‌ی مستر حدود ۲٬۱۰۰ یورو در ماه و دکتری حدود ۱٬۲۰۰ یورو در ماه (از ژانویه ۲۰۲۶)، به‌علاوه‌ی بیمه و کمک‌هزینه‌ی سفر. خود شهریه رو پوشش نمی‌ده، اما داشتن این بورسیه باعث معافیت خودکار از شهریه می‌شه. مهم: درخواست رو دانشگاه ثبت می‌کنه، نه خود دانشجو. ایرانی‌ها واجد شرایط‌اند (مستر تا ۲۹ سال و بدون سابقه‌ی تحصیل قبلی در فرانسه).
• Erasmus Mundus (مشترک اروپا): حدود ۱٬۴۰۰ یورو در ماه به‌علاوه‌ی شهریه و سفر — یعنی عملاً فول‌فاند. ایرانی‌ها واجد شرایط‌اند. راهنما: بورسیه اراسموس موندوس.
• پایگاه Campus Bourses: دیتابیس رسمی بورسیه‌های فرانسه که می‌تونی بر اساس مقطع و ملیت فیلتر کنی.

ویزای تحصیلی و اثبات تمکن مالی

برای دوره‌های بیش از ۶ ماه، ویزای VLS-TS «étudiant» می‌گیری که حکم اقامت رو هم داره. حداقل تمکن مالی رسمی ۶۱۵ یورو در ماه است (سالی حدود ۷٬۳۸۰ یورو)، ولی در عمل کنسولگری‌ها — مخصوصاً برای پاریس — معمولاً انتظار ۸۰۰ تا ۱٬۰۰۰ یورو در ماه رو دارن تا ریسک رد شدن کم بشه.

بعد از ورود به فرانسه، باید ظرف ۳ ماه ویزای VLS-TS رو از طریق سامانه‌ی ANEF اعتبارسنجی (validation) کنی و یک تمبر مالیاتی (حدود ۶۰ یورو) بپردازی.

هزینه زندگی و کمک‌هزینه‌ی مسکن (CAF)

• هزینه‌ی زندگی: پاریس حدود ۱٬۲۰۰ تا ۱٬۸۰۰ یورو در ماه؛ شهرهای دیگه مثل لیون و تولوز حدود ۸۰۰ تا ۱٬۰۰۰ یورو.
• مسکن: خوابگاه‌های دانشجویی CROUS از حدود ۲۰۰ یورو (شهرهای کوچک) تا ~۶۰۰ یورو (پاریس).

کار دانشجویی و بعد از فارغ‌التحصیلی

• کار دانشجویی: تا ۹۶۴ ساعت در سال (حدود ۲۰ ساعت در هفته) مجازه.
• بعد از فارغ‌التحصیلی: فارغ‌التحصیلان مقطع مستر و بالاتر می‌تونن مجوز اقامت موقت APS (۱۲ ماهه) برای کار یا راه‌اندازی کسب‌وکار بگیرن و در این مدت تمام‌وقت کار کنن.

مسائل بانکی و تحریم برای ایرانی‌ها

به‌خاطر تحریم‌ها، انتقال مستقیم پول از ایران به فرانسه اغلب دشوار یا غیرممکنه و کارت‌های ایرانی خارج از کشور کار نمی‌کنن. یک مسیر پذیرفته‌شده برای اثبات تمکن مالی، استفاده از ضمانت مالی یک حامی (sponsor) مقیم خارج است — با ارائه‌ی attestation de prise en charge به‌همراه مدارک درآمد حامی. این مسیر رسمی است، ولی جزئیات بسته به شرایط فرق می‌کنه؛ قبل از اقدام با دفتر کمپوس فرانس یا یک مشاور بررسی کن.

زمان‌بندی اپلای ۲۰۲۷–۲۰۲۸

دور ۲۰۲۶–۲۷ بسته شده، پس برنامه‌ات رو روی دور ۲۰۲۷–۲۸ بذار. الگوی تقریبی تاریخ‌ها:

• باز شدن Études en France: حدود اول اکتبر ۲۰۲۶
• ددلاین مسیر DAP (سال اول لیسانس): حدود ۱۵ دسامبر
• ددلاین اصلی سایر مقاطع: حدود اوایل مارس

برای اینکه از همین حالا پرونده‌ات رو قوی کنی، ریز نمرات و ترجمه‌ی رسمی و انگیزه‌نامه رو زودتر آماده کن.

جمع‌بندی

فرانسه هنوز یکی از باکیفیت‌ترین و در مقایسه با خیلی کشورها مقرون‌به‌صرفه‌ترین مقصدهای تحصیلیه، ولی تصویر «تقریباً رایگان» دیگه دقیق نیست: از سپتامبر ۲۰۲۶ شهریه‌ی غیراروپایی اجباری شده، CAF برای سلف‌فاندها محدود شده و عبور از سامانه‌ی Études en France برای ایرانی‌ها الزامیه. در مقابل، دکتری هنوز عملاً کم‌هزینه‌ست و بورسیه‌هایی مثل Eiffel و اراسموس موندوس می‌تونن کل تصویر مالی رو عوض کنن.

قدم عملی بعدی: زودتر ریز نمرات و ترجمه‌ی رسمی و انگیزه‌نامه‌ات رو آماده کن، اگه به آلمان هم فکر می‌کنی تحصیل رایگان در آلمان و فهرست بورسیه‌های دولتی اروپا رو به‌عنوان پلن جایگزین ببین، و برای اینکه بدونی با شرایطت کدوم مسیر فرانسه واقع‌بینانه‌ست، پرونده‌ات رو با مشاوران اپلای فور فری بررسی کن.

سوالات متداول

آیا تحصیل در فرانسه هنوز رایگان است؟

نه کاملاً. از سپتامبر ۲۰۲۶ شهریه‌ی متفاوت برای دانشجوهای غیراروپایی اجباری شده (~۲٬۸۹۵ یورو لیسانس و ~۳٬۹۴۱ یورو مستر در سال). دکتری معاف است و با بورسیه یا معافیت می‌تونی نرخ پایین ملی رو بپردازی.

برای تحصیل در فرانسه حتماً باید فرانسه بلد باشم؟

نه. بیش از ۱٬۶۰۰ برنامه‌ی انگلیسی‌زبان وجود داره که با آیلتس/تافل پذیرش می‌دن. برای برنامه‌های فرانسه‌زبان سطح B2 (TCF/DELF/DALF) لازمه.

بورسیه‌ی Eiffel به ایرانی‌ها تعلق می‌گیره؟

بله. ایرانی‌ها واجد شرایط‌اند؛ کمک‌هزینه‌ی مستر ~۲٬۱۰۰ یورو در ماه است و درخواست رو دانشگاه ثبت می‌کنه، نه دانشجو.

برای ویزای تحصیلی فرانسه چقدر پول لازمه؟

حداقل رسمی ۶۱۵ یورو در ماه، ولی در عمل بهتره ۸۰۰ تا ۱٬۰۰۰ یورو در ماه نشون بدی. بعد از ورود هم باید ویزا رو در سامانه‌ی ANEF اعتبارسنجی کنی.

دانشجوی سلف فاند هم کمک‌هزینه‌ی مسکن CAF می‌گیره؟

از ژوئیه ۲۰۲۶ فقط دانشجوهای غیراروپاییِ بورسیه‌دار CAF می‌گیرن؛ دانشجوی سلف فاند احتمالاً مشمول نمی‌شه.