تحصیل در مجارستان ۲۰۲۷ برای ایرانی‌ها | شهریه و بورسیه

آخرین به‌روزرسانی: تیر ۱۴۰۵  •  زمان مطالعه: حدود ۹ دقیقه

مجارستان یکی از هوشمندانه‌ترین انتخاب‌ها برای تحصیل در مجارستان و به‌طور کلی ورود به اروپاست: قلب اروپای مرکزی، دانشگاه‌های قدیمی و معتبری مثل دانشگاه اوتوش لوراند (ELTE)، سملوایس (Semmelweis) و دانشگاه فنی بوداپست (BME)، شهرهای دانشجویی زیبا مثل بوداپست، دبرسن و سگد، و از همه مهم‌تر یک بورسیه‌ی کم‌نظیر دولتی به نام استیپندیوم هونگاریکوم (Stipendium Hungaricum) که ایران هم رسماً جزو کشورهای طرف قرارداد آن است. برای دانشجوی ایرانی که با بودجه‌ی محدود دنبال اروپاست، این یعنی یک مسیر واقعی و کاملاً فاند‌شده که خیلی‌ها از آن بی‌خبرند.

اما یک تصویر متعادل لازم است: در کنار مسیر بورسیه‌ی رایگان، صدها برنامه‌ی انگلیسی‌زبانِ شهریه‌دار هم هست که همچنان از خیلی از مقصدهای گران‌قیمت اروپای غربی ارزان‌ترند. تو این راهنما با عددهای به‌روزِ سال ۲۰۲۶/۲۷ می‌گیم تحصیل در مجارستان برای ایرانی‌ها واقعاً چطوری است: بورسیه‌ی استیپندیوم هونگاریکوم و شرایط ایرانی‌ها، شهریه‌ی واقعی رشته‌ها، بهترین دانشگاه‌ها و شهرها، هزینه‌ی زندگی و مبلغ اثبات تمکن مالی، مراحل اپلای و مدرک زبان، ویزای بلندمدت تحصیلی و اقامت، و حق کار حین و بعد از تحصیل.

آیا تحصیل در مجارستان رایگان است؟

بله، اما مشروط. برخلاف چند کشور اروپایی، در مجارستان تحصیل برای دانشجوهای غیراروپایی به‌صورت پیش‌فرض رایگان نیست و بیشتر برنامه‌های بین‌المللی شهریه دارند. راهِ اصلیِ تحصیل رایگان در مجارستان برای یک ایرانی، گرفتن بورسیه‌ی دولتی استیپندیوم هونگاریکوم است که شهریه را کامل پوشش می‌دهد و کمک‌هزینه‌ی زندگی هم می‌دهد. خبر خوب این است که ایران رسماً جزو کشورهای طرفِ قرارداد این برنامه است، پس این در برای ایرانی‌ها باز است.

اما باید صادق باشیم: تعداد بورسیه‌ها محدود و رقابت جدی است، و بیشتر ایرانی‌ها در نهایت با برنامه‌های انگلیسی‌زبانِ شهریه‌دار (سلف فاند) وارد مجارستان می‌شوند. پس «رایگان» یعنی «مسیر بورسیه رایگان است»، نه «هر برنامه‌ای در مجارستان مجانی است». نکته‌ی مثبت این‌که حتی مسیر شهریه‌دار مجارستان هم از خیلی از مقصدهای اروپای غربی و انگلیسی‌زبان ارزان‌تر تمام می‌شود. برای مقایسه‌ی کلی مقصدها، راهنمای جامع تحصیل کم‌هزینه در اروپا نقطه‌ی شروع خوبی است.

بورسیه استیپندیوم هونگاریکوم و شرایط ایرانی‌ها

استیپندیوم هونگاریکوم مهم‌ترین مسیر بورسیه‌ی تحصیل در مجارستان است و یک بورسیه‌ی کاملاً فاندِ دولتی محسوب می‌شود. چیزهایی که پوشش می‌دهد:

• معافیت کامل شهریه: ۱۰۰٪ شهریه در تمام طول دوره پوشش داده می‌شود.
• کمک‌هزینه‌ی ماهانه: برای مقاطع کارشناسی و ارشد حدود ۴۳٬۷۰۰ فورینت در ماه (~۱۱۰ یورو)، و برای دکتری حدود ۱۴۰٬۰۰۰ فورینت (~۳۵۵ یورو) در نیمه‌ی اول و ۱۸۰٬۰۰۰ فورینت (~۴۶۰ یورو) در نیمه‌ی دوم. این مبلغ ۱۲ ماهِ سال پرداخت می‌شود.
• خوابگاه یا کمک‌اجاره: جای رایگان در خوابگاه، یا حدود ۴۰٬۰۰۰ فورینت در ماه کمک به اجاره.
• بیمه‌ی درمانی در طول دوره.

نکته‌ی مهم برای ایرانی‌ها: این برنامه از طریق نهاد فرستنده (Sending Partner) کشور مبدأ اجرا می‌شود و پذیرش فقط وقتی معتبر است که از سوی مرجع مسئول در ایران (وزارت علوم، تحقیقات و فناوری یا وزارت بهداشت برای رشته‌های پزشکی) نامزد شده باشی. یعنی صرفِ اپلای در پورتال کافی نیست؛ باید فرایند نامزدی داخلی را هم دنبال کنی. ددلاین معمولاً حدود نیمه‌ی ژانویه (اواسط دی) هر سال است؛ برای دورِ بعدی (۲۰۲۷/۲۰۲۸) ثبت‌نام معمولاً از حدود آبان/آذر باز می‌شود، پس زودتر از آنچه فکر می‌کنی باید پرونده‌ات آماده باشد.

اگر می‌خواهی انواع بورسیه و فرقشان را بهتر بشناسی، این راهنمای بورسیه‌های دولتی اروپا کمکت می‌کند بفهمی برای مجارستان و کشورهای مشابه روی کدام مسیر تمرکز کنی. یک راهبرد هوشمندانه هم این است که استیپندیوم را به‌عنوان پلن اصلی بگذاری و هم‌زمان چند برنامه‌ی سلف‌فاندِ ارزان را هم به‌عنوان پلن جایگزین اپلای کنی.

شهریه مسیر خودهزینه (سلف فاند)

اگر بورسیه نگیری، شهریه‌ی تحصیل در مجارستان به دانشگاه و رشته بستگی دارد. طبق پورتال رسمی و راهنماهای دانشگاه‌ها، بیشتر برنامه‌های انگلیسی‌زبان کارشناسی و ارشد بین حدود ۲٬۵۰۰ تا ۷٬۰۰۰ یورو در سال هستند؛ رشته‌های علوم انسانی و اجتماعی ارزان‌ترند و رشته‌های فنی کمی بالاتر. رشته‌های پزشکی و دندان‌پزشکی و دامپزشکیِ انگلیسی‌زبان (در دانشگاه‌هایی مثل سملوایس، دبرسن، پچ و سگد) گران‌ترین گروه‌اند و معمولاً حدود ۸٬۰۰۰ تا ۱۸٬۰۰۰ یورو در سال (بعضی رشته‌ها تا حدود ۲۲٬۰۰۰ یورو) هزینه دارند. جدول زیر تصویر تقریبیِ ۲۰۲۶/۲۷ را نشان می‌دهد:

اگر می‌خواهی مجارستان را کنار گزینه‌های ارزان‌تر بگذاری، فهرست دانشگاه‌های برتر اروپا برای دانشجوهای ایرانی کمکت می‌کند یونی‌لیستت را متنوع کنی، و راهنمای تحصیل رایگان در آلمان برای ایرانی‌ها نشان می‌دهد کجای دیگر اروپا هنوز شهریه نزدیک صفر است.

بهترین دانشگاه‌ها و شهرهای دانشجویی مجارستان

مجارستان چند دانشگاه معتبر دارد که در رده‌بندی‌های جهانی هم دیده می‌شوند. مهم‌ترین‌ها برای دانشجوهای بین‌المللی این‌ها هستند:

• دانشگاه اوتوش لوراند (ELTE)، بوداپست: قدیمی‌ترین و یکی از معتبرترین دانشگاه‌های مجارستان، قوی در علوم پایه، علوم انسانی، حقوق و علوم اجتماعی.
• دانشگاه سملوایس (Semmelweis)، بوداپست: نامدارترین دانشگاه علوم‌پزشکی مجارستان با برنامه‌های انگلیسی‌زبانِ پرطرفدار در پزشکی و دندان‌پزشکی.
• دانشگاه فنی و اقتصاد بوداپست (BME): بهترین گزینه برای مهندسی، معماری، کامپیوتر و فنی.
• دانشگاه دبرسن (Debrecen) و دانشگاه سگد (Szeged): دو قطب بزرگ خارج از پایتخت، قوی در پزشکی، علوم و کشاورزی، با هزینه‌ی زندگی پایین‌تر.

از نظر شهر، بوداپست پایتخت و پرامکانات‌ترین ولی گران‌ترین شهر است؛ دبرسن و سگد شهرهای دانشجویی واقعی با هزینه‌ی کمتر و جمعیت دانشجویی بالا هستند؛ و شهرهای کوچک‌تر مثل پچ و میشکولتس ارزان‌تر و آرام‌ترند. اگر بین مجارستان و همسایه‌هایش مردد هستی، مقایسه‌ی تحصیل در آلمان یا فرانسه کمکت می‌کند ببینی کدام زبان و کدام مسیر با پروفایلت جور درمی‌آید.

هزینه زندگی و اثبات تمکن مالی

هزینه‌ی زندگی در مجارستان از اکثر کشورهای اروپای غربی معقول‌تر است؛ طبق پورتال studyinhungary.hu یک دانشجو معمولاً با حدود ۵۷۰ تا ۸۳۰ یورو در ماه (بوداپست گران‌تر، شهرهای کوچک ارزان‌تر) راحت زندگی می‌کند. بزرگ‌ترین قلم، اجاره است: جای خوابگاه حدود ۱۶۰ تا ۲۰۵ یورو در ماه، و آپارتمان یک‌خوابه در بوداپست حدود ۴۶۰ تا ۶۳۰ یورو. برای اثبات تمکن مالی ویزا اما یک عدد رسمی و جداگانه لازم داری.

برای ویزای بلندمدت تحصیلی باید نشان بدهی که می‌توانی خرج زندگی و اقامت و بازگشتت را تأمین کنی؛ در عمل معمولاً باید معادل حدود ۲۰۰٬۰۰۰ فورینت در ماه (~۵۰۰ یورو) برای کل مدت اقامت، یا روی هم برای یک سال حدود ۶٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ یورو (جدا از شهریه) را از طریق حساب بانکی یا تعهد اسپانسر ثابت کنی. توصیه می‌شود گردش حساب دستِ‌کم ۶ ماه اخیر را همراه داشته باشی. جدول زیر تصویر تقریبیِ ماهانه را نشان می‌دهد:

برای اینکه مطمئن شوی مدارک مالی‌ات درست و قابل‌قبول است، این راهنمای اثبات تمکن مالی اپلای فور فری را حتماً بخوان؛ فرمت اشتباهِ مدارک مالی یکی از دلایل رایج ریجکت ویزاست.

مراحل اپلای و مدرک زبان

اپلای مجارستان معمولاً از طریق سامانه‌ی خودِ دانشگاه (برای مسیر سلف‌فاند) یا پورتال apply.stipendiumhungaricum.hu (برای بورسیه) انجام می‌شود، پس هر مسیر فرم و ددلاین خودش را دارد. مراحل رایج برای یک ایرانی این‌طور است:

• رشته و دانشگاه هدف را انتخاب کن و مشخص کن دنبال بورسیه‌ای یا سلف‌فاند؛ بعد ددلاین دانشجوهای بین‌المللی را چک کن (برای ورودی پاییز اغلب حدود دی تا اردیبهشت، ولی برای هر برنامه فرق دارد).
• مدارک: ریز نمرات و مدرک تحصیلی با ترجمه‌ی رسمی، رزومه، انگیزه‌نامه و در بیشتر مسترها توصیه‌نامه.
• برای رشته‌های پزشکی معمولاً یک آزمون ورودی (کتبی/آنلاین در زیست‌شناسی و شیمی و گاهی مصاحبه) هم برگزار می‌شود؛ زود برایش برنامه‌ریزی کن.
• مدرک زبان: برای برنامه‌های انگلیسی معمولاً آیلتس آکادمیک حدود ۶.۰ تا ۶.۵ یا معادلش لازم است؛ رقم دقیق به رشته و دانشگاه بستگی دارد.

اگر هنوز مطمئن نیستی مجارستان گزینه‌ی درستی است یا باید سراغ هلند یا فنلاند بروی، مقایسه‌ی تحصیل در هلند برای ایرانی‌ها و تحصیل در فنلاند برای ایرانی‌ها کمکت می‌کند یونی‌لیست متوازنی بچینی.

ویزای بلندمدت تحصیلی و اقامت

بعد از پذیرش، برای اقامت بیش از ۹۰ روز باید ویزای بلندمدت نوع D با هدف تحصیل بگیری و بعد از ورود آن را به اجازه‌ی اقامت (residence permit) تبدیل کنی. درخواست را باید حضوری در سفارت مجارستان در تهران ثبت کنی؛ مجارستان در ایران سفارت فعال دارد و برای ویزای نوع D وقت مصاحبه از طریق بخش کنسولی گرفته می‌شود. مدارک رایج طبق پورتال رسمی مهاجرت مجارستان (اداره‌ی کل امور اتباع خارجی، oif.gov.hu):

• تأییدیه‌ی پذیرش/ثبت‌نام از یک دانشگاه معتبر مجارستان (یا نامه‌ی بورسیه).
• اثبات تمکن مالی (حدود ۶٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ یورو برای یک سال) از طریق حساب بانکی یا تعهد اسپانسر، و اثبات محل اقامت.
• پاسپورت معتبر، بیمه‌ی درمانی، گواهی عدم سوءپیشینه، عکس و در صورت درخواست گواهی سلامت.

کار دانشجویی و بعد از تحصیل

دانشجوهای دارای اقامت تحصیلی در مجارستان معمولاً اجازه‌ی کار پاره‌وقت دارند؛ در عمل سقف رایج حدود ۲۴ تا ۳۰ ساعت در هفته در طول ترم و تمام‌وقت در تعطیلات است، اما شرایط دقیق به نوع اقامت و قوانین جاری بستگی دارد، پس قبل از حساب‌کردن روی درآمد کار، وضعیت خودت را از منبع رسمی بررسی کن. کار پاره‌وقت فقط بخشی از خرج را پوشش می‌دهد — نه همه را — به‌ویژه در بوداپست که هزینه‌ها بالاتر است.

بعد از فارغ‌التحصیلی هم می‌توانی برای مدتی برای جست‌وجوی کار یا اقامت مرتبط با شغل تخصصی اقدام کنی؛ موقعیت جغرافیایی مجارستان در مرکز اروپا و صنعت فنی و خودروییِ رو به رشدش، این کشور را برای رشته‌های مهندسی، کامپیوتر و علوم جذاب می‌کند. برای مقایسه‌ی مسیر بعد از تحصیل در کشورهای مختلف قاره، دوباره راهنمای تحصیل در اروپا نقطه‌ی خوبی برای جمع‌بندی گزینه‌هاست، و اگر کانادا هم در ذهنت هست، مقایسه‌ی کانادا یا اروپا کمکت می‌کند تصمیم بگیری.

جمع‌بندی

تحصیل در مجارستان برای دانشجوهای ایرانی می‌تواند یکی از به‌صرفه‌ترین مسیرهای اروپا باشد — به‌شرطی که بدانی کدام در را باز کنی. مسیر استیپندیوم هونگاریکوم شهریه را صفر می‌کند و کمک‌هزینه و خوابگاه هم می‌دهد و ایران هم طرف قرارداد آن است؛ مسیر سلف‌فاند شهریه دارد (حدود ۲٬۵۰۰ تا ۷٬۰۰۰ یورو در سال برای بیشتر رشته‌ها، پزشکی گران‌تر) ولی همچنان از خیلی از مقصدها ارزان‌تر است. هزینه‌ی زندگی معقول (~۵۷۰–۸۳۰ یورو در ماه) و مبلغ تمکن مالی ویزا حدود ۶٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ یورو برای یک سال است.

قدم عملی: اول تصمیم بگیر دنبال بورسیه‌ای یا سلف‌فاند؛ بعد دانشگاه‌های برتر اروپا و بورسیه‌های دولتی اروپا را کنار مجارستان به‌عنوان پلن جایگزین بگذار، مدارک مالی‌ات را طبق راهنمای تمکن مالی آماده کن، و اگر خواستی مطمئن شوی پرونده‌ات برای مجارستان آماده است، می‌توانی رایگان با مشاوران اپلای فور فری بررسی‌اش کنی.

سوالات متداول

آیا تحصیل در مجارستان برای ایرانی‌ها رایگان است؟

تحصیل در مجارستان به‌صورت پیش‌فرض رایگان نیست، اما راه اصلی رایگان برای ایرانی‌ها بورسیه‌ی دولتی استیپندیوم هونگاریکوم است که ۱۰۰٪ شهریه را پوشش می‌دهد و کمک‌هزینه و خوابگاه هم می‌دهد؛ ایران هم طرف قرارداد این برنامه است. بدون بورسیه، بیشتر برنامه‌های انگلیسی‌زبان شهریه دارند ولی از خیلی از مقصدها ارزان‌ترند.

شهریه‌ی تحصیل در مجارستان چقدر است؟

شهریه‌ی تحصیل در مجارستان برای بیشتر برنامه‌های انگلیسی‌زبان کارشناسی و ارشد حدود ۲٬۵۰۰ تا ۷٬۰۰۰ یورو در سال است و به دانشگاه و رشته بستگی دارد. رشته‌های پزشکی و دندان‌پزشکی گران‌ترین گروه‌اند و حدود ۸٬۰۰۰ تا ۱۸٬۰۰۰ یورو (گاهی تا ۲۲٬۰۰۰) هزینه دارند. با بورسیه‌ی استیپندیوم هونگاریکوم شهریه صفر می‌شود؛ رقم دقیق را از سایت رسمی دانشگاه بررسی کن.

بورسیه استیپندیوم هونگاریکوم چه چیزهایی را پوشش می‌دهد و آیا ایرانی‌ها می‌توانند اپلای کنند؟

بورسیه استیپندیوم هونگاریکوم معافیت کامل شهریه، کمک‌هزینه‌ی ماهانه (برای کارشناسی و ارشد حدود ۱۱۰ یورو و برای دکتری حدود ۳۵۵ تا ۴۶۰ یورو)، خوابگاه رایگان یا کمک‌اجاره و بیمه‌ی درمانی را پوشش می‌دهد. ایران جزو کشورهای طرف قرارداد است، پس ایرانی‌ها می‌توانند اپلای کنند؛ اما پذیرش نیاز به نامزدی از سوی مرجع فرستنده در ایران دارد.

برای ویزای دانشجویی مجارستان چقدر تمکن مالی لازم است؟

برای ویزای بلندمدت تحصیلی مجارستان باید نشان بدهی که می‌توانی خرج زندگی‌ات را تأمین کنی؛ در عمل حدود ۲۰۰٬۰۰۰ فورینت در ماه (~۵۰۰ یورو) یا برای یک سال حدود ۶٬۰۰۰ تا ۱۰٬۰۰۰ یورو — جدا از شهریه — از طریق حساب بانکی یا تعهد اسپانسر لازم است. توصیه می‌شود گردش حساب دستِ‌کم ۶ ماه اخیر همراه باشد؛ عدد دقیق را از سفارت بپرس.

بهترین دانشگاه‌های مجارستان برای دانشجوهای بین‌المللی کدام‌اند؟

بهترین دانشگاه‌های مجارستان برای دانشجوهای بین‌المللی، دانشگاه اوتوش لوراند (ELTE) و دانشگاه سملوایس و دانشگاه فنی بوداپست (BME) در بوداپست، و دانشگاه دبرسن و دانشگاه سگد در خارج از پایتخت هستند. سملوایس برای پزشکی و BME برای مهندسی و کامپیوتر بهترین گزینه‌اند و دبرسن و سگد هزینه‌ی زندگی پایین‌تری دارند.

نوشته‌ی تیم مشاوران اپلای فور فری — اگر سوالی درباره‌ی اپلای مجارستان داری یا می‌خواهی پرونده‌ات بررسی شود، از صفحه‌ی مشاوره با ما در تماس باش.