اپلای بدون مدرک زبان ۱۴۰۵: پذیرش بدون آیلتس و تافل برای ایرانی‌ها

تا یک سال پیش، اپلای بدون مدرک زبان برای بیشتر متقاضیان ایرانی یک راه میان‌بر بود: اگر وقت آیلتس نمی‌رسید، دولینگو یا تافل خانگی جای خالی را پر می‌کرد. در مهر ۱۴۰۵ ماجرا فرق کرده است. آیلتس از بهمن ۱۴۰۴ در ایران برگزار نمی‌شود، تافل و جی‌آر‌ای از شهریور متوقف شده‌اند، دولینگو برای مدرک هویتی ایرانی بسته شده و پیرسون هم ثبت‌نام PTE ساکنان ایران را نمی‌پذیرد. برای خیلی از شما، مسیرهایی که بدون آزمون استاندارد به پذیرش می‌رسند دیگر مسیر فرعی نیستند؛ اصلی‌ترین راه هستند.

در این راهنما اول وضعیت دقیق هر آزمون را برای ساکنان ایران مرور می‌کنیم، بعد پنج مسیر واقعی برای گرفتن پذیرش بدون آیلتس و تافل را با نمونه‌هایی از صفحه‌ی رسمی خود دانشگاه‌ها توضیح می‌دهیم: گواهی زبان تحصیل (MOI)، ارزیابی زبان توسط خود دانشگاه، پذیرش مشروط همراه با دوره‌ی زبان، معافیت بر اساس تحصیل قبلی، و تحصیل به زبان کشور مقصد. آخر مطلب هم یک برنامه‌ی قدم‌به‌قدم و جواب سوال‌های پرتکرار را آورده‌ایم.

وضعیت آزمون‌های زبان برای ساکنان ایران در مهر ۱۴۰۵

قبل از اینکه سراغ مسیرهای بدون آزمون برویم، باید روشن باشد چرا این مسیرها امسال این‌قدر مهم شده‌اند. خزانه‌داری آمریکا (OFAC) در ۲ شهریور ۱۴۰۵ (۲۴ اوت ۲۰۲۶) مجوز عمومی G را تعلیق کرد؛ همان مجوزی که از سال ۲۰۱۴ اجازه‌ی ارائه‌ی خدمات آموزشی و برگزاری آزمون را در ایران می‌داد. نتیجه‌اش در چند هفته روشن شد:

صفحه‌ی رسمی Update on Testing in Iran در سایت ETS صریح می‌گوید سفر به کشور دیگر «به‌تنهایی» مشکل را حل نمی‌کند و آزمون خانگی هم برای کسی که معمولاً در ایران زندگی می‌کند، حتی وقتی موقتاً بیرون است، ممکن نیست. مرکز راهنمای Duolingo English Test هم در یک جمله نوشته آزمون در ایران و برای کاربران دارای مدرک هویتی ایرانی در دسترس نیست. جزئیات هر کدام را در راهنمای آیلتس یا تافل و راهنمای وضعیت جدید Duolingo برای ایرانی‌ها نوشته‌ایم.

پس اگر ساکن ایران هستید، واقع‌بینانه دو انتخاب دارید: آیلتس را با سفر به کشور دیگر و خیلی زودتر از ددلاین برنامه‌ریزی کنید، یا فهرست دانشگاه‌هایتان را طوری بچینید که بدون نمره‌ی آزمون استاندارد هم پذیرش بدهند. بقیه‌ی این مطلب درباره‌ی انتخاب دوم است.

پنج مسیر واقعی برای اپلای بدون آیلتس و تافل

«بدون مدرک زبان» تقریباً هیچ‌وقت یعنی «بدون اثبات زبان». دانشگاهی که کلاس‌هایش انگلیسی است باید مطمئن شود از پس درس برمی‌آیید؛ فقط راه اثباتش فرق می‌کند. این پنج مسیر همان راه‌هایی هستند که دانشگاه‌ها رسماً می‌پذیرند:

۱. گواهی زبان تحصیل (MOI) چیست و کی به کار می‌آید؟

MOI یا Medium of Instruction نامه‌ای رسمی از دانشگاه قبلی شماست که می‌گوید زبان تدریس رشته‌تان انگلیسی بوده است. خیلی از دانشگاه‌های اروپا این نامه را به‌جای مدرک زبان قبول می‌کنند، ولی با شرط‌های دقیق. دانشگاه فنی مونیخ (TUM) می‌پذیرد که زبان تدریس دست‌کم نیمی از برنامه‌ی قبلی انگلیسی بوده باشد و اگر این موضوع در ریزنمرات یا مدرک ذکر نشده، تاییدیه باید از یک واحد اداری دانشگاه مثل اداره‌ی آموزش، روی سربرگ رسمی و با مهر و امضا صادر شود. پلی‌تکنیک میلان هم برای کارشناسی ارشد می‌گوید اگر کارشناسی‌تان به انگلیسی تدریس شده، می‌توانید به‌جای مدرک زبان سندی تاییدشده از دانشگاه درباره‌ی زبان تدریس بارگذاری کنید.

نکته‌ی مهم برای متقاضی ایرانی این است که بیشتر رشته‌های دانشگاه‌های ایران به فارسی تدریس می‌شوند. اگر رشته‌ی شما مثل مترجمی یا ادبیات انگلیسی واقعاً به انگلیسی بوده، یا دوره‌ای بین‌المللی گذرانده‌اید که زبانش انگلیسی بوده، MOI بهترین برگ شماست. اما نامه‌ای که زبان تدریس را خلاف واقع بنویسد، هم با ریزنمرات فارسی شما تناقض دارد و هم می‌تواند به رد پرونده و مشکل در مرحله‌ی ویزا برسد. از دانشگاه فقط چیزی را بخواهید که درست است.

۲. ارزیابی زبان توسط خود دانشگاه: مصاحبه یا آزمون داخلی

بعضی دانشگاه‌ها سطح زبان را خودشان ارزیابی می‌کنند. TUM در صفحه‌ی مدارک زبانش برای شش برنامه‌ی کارشناسی (از جمله Aerospace، Information Engineering و Management and Technology) نوشته که مهارت انگلیسی در همان مرحله‌ی ارزیابی صلاحیت سنجیده می‌شود و برای درخواست، مدرک زبان لازم نیست. در انگلستان هم قانون ویزا به دانشگاه اجازه داده برای مقطع کارشناسی و بالاتر، سطح زبان را با روش خودش ارزیابی کند؛ جزئیاتش را در بخش انگلستان آورده‌ایم.

اگر دانشگاهی در صفحه‌ی English Language Requirements از «interview» یا «in-house test» حرف می‌زند، دقیق بپرسید این ارزیابی آنلاین است یا حضوری، هزینه دارد یا نه، و آیا برای متقاضی ساکن ایران هم برگزار می‌شود. همین سه سوال جلوی چند ماه وقت‌تلف‌کردن را می‌گیرد.

۳. پذیرش مشروط همراه با دوره‌ی زبان دانشگاه

این مسیر برای کسی است که شرایط علمی پذیرش را دارد ولی هنوز مدرک زبان ندارد. دانشگاه یک پذیرش می‌دهد که دو بخش دارد: اول دوره‌ی زبان خود دانشگاه، بعد رشته‌ی اصلی. نمونه‌ی روشنش برنامه‌ی IELP دانشگاه براک در کانادا است: متقاضی کارشناسی که شرط زبان را ندارد برای ترکیب IELP و کارشناسی درخواست می‌دهد، ارائه‌ی نمره‌ی آزمون زبان «لازم نیست»، و بعد از رسیدن به دانشگاه یک آزمون تعیین سطح می‌دهد. هر سطح ۱۲ هفته با ۲۵ ساعت کلاس در هفته است و به گفته‌ی خود دانشگاه، رسیدن به سطح آخر معمولاً یک تا سه ترم طول می‌کشد. براک این را هم نوشته که یک پذیرش واحد برای دوره‌ی زبان و کارشناسی، روند گرفتن مجوز تحصیل را جلو می‌برد.

دو چیز را پیش از انتخاب این مسیر حساب کنید: شهریه و هزینه‌ی زندگی ترم‌های زبان به بودجه‌تان اضافه می‌شود، و همه‌ی دانشگاه‌ها این برنامه را برای ارشد و دکتری ندارند. تفاوت پذیرش مشروط زبانی با پذیرش مشروطی که به نمره یا مدرک آخر ترم وابسته است را هم از دفتر پذیرش بپرسید.

۴. معافیت بر اساس تحصیل قبلی در کشور انگلیسی‌زبان

اگر مدرکی از کشوری دارید که زبان اصلی‌اش انگلیسی است، بیشتر دانشگاه‌ها شما را از مدرک زبان معاف می‌کنند. دولت انگلستان فهرست این کشورها را رسمی کرده و آمریکا، استرالیا، نیوزیلند و ایرلند در آن هستند. برای ساکنان ایران این مسیر کمتر پیش می‌آید، ولی اگر مثلاً یک مدرک کارشناسی یا دیپلم از یکی از این کشورها دارید، حتماً از آن استفاده کنید.

۵. تحصیل به زبان کشور مقصد

«بدون مدرک زبان انگلیسی» با «بدون مدرک زبان» یکی نیست. اگر رشته را به آلمانی یا ایتالیایی بخوانید، به‌جای آیلتس مدرک همان زبان را می‌خواهند. این مسیر برای کسی که حوصله‌ی یک سال زبان‌آموزی را دارد، در کشورهایی مثل آلمان که تحصیل در دانشگاه‌های دولتی‌اش برای بیشتر رشته‌ها شهریه ندارد، هنوز یکی از ارزان‌ترین راه‌هاست؛ فقط باید بدانید آزمون زبان مقصد را هم کجا می‌توانید بدهید.

تحصیل در انگلستان بدون مدرک زبان

انگلستان جالب‌ترین کشور برای این جست‌وجوست، چون قانون ویزای دانشجویی‌اش خودش راه بدون آزمون را باز گذاشته است. طبق صفحه‌ی Knowledge of English در سایت دولت انگلستان، اثبات زبان برای ویزای دانشجویی چهار راه دارد: مدرک مدرسه‌ی انگلستان، مدرک دانشگاهی از یک مؤسسه‌ی انگلیسی، مدرکی از دانشگاهی بیرون از انگلستان که به انگلیسی تدریس شده، یا قبولی در آزمون مورد تایید (SELT).

• ارزیابی توسط دانشگاه: اگر در مقطع کارشناسی یا بالاتر در یک مؤسسه‌ی آموزش عالی (Higher Education Provider) درس می‌خوانید، خود دانشگاه می‌تواند سطح زبانتان را ارزیابی کند و ممکن است آزمون دیگری از شما بخواهد. سطح لازم همچنان معادل B2 در چارچوب CEFR است.
• مدرک انگلیسی‌زبان از بیرون انگلستان: اگر مدرکتان به انگلیسی تدریس شده ولی مؤسسه‌ی انگلیسی آن را صادر نکرده، باید از Ecctis ارزیابی بگیرید تا کدی بدهد که هم‌ارزی با کارشناسی انگلستان و انگلیسی بودن زبان تدریس را تایید کند.
• زیر مقطع کارشناسی: برای دوره‌های پایین‌تر از کارشناسی، سطح لازم B1 است و راه ارزیابی داخلی دانشگاه وجود ندارد؛ یعنی معمولاً آزمون SELT لازم می‌شود که برای ساکن ایران یعنی سفر برای آیلتس.

پس اگر برای ارشد به انگلستان فکر می‌کنید، سوال درست از دانشگاه این است: «برای متقاضی‌ای که آیلتس ندارد، کدام روش ارزیابی زبان را می‌پذیرید؟» جوابش را کتبی بگیرید، چون همان جواب مبنای نامه‌ی CAS و درخواست ویزای شما می‌شود.

تحصیل در اروپا بدون مدرک زبان

در اروپای قاره‌ای، تصمیم با خود دانشگاه و حتی خود برنامه است و دو دانشگاه یک کشور ممکن است دو قانون کاملاً متفاوت داشته باشند. سه الگو بیشتر از بقیه دیده می‌شود:

• آلمان: برنامه‌های انگلیسی‌زبان معمولاً مدرک زبان می‌خواهند، ولی بعضی مثل TUM راه اثبات از طریق زبان تدریس قبلی را هم باز گذاشته‌اند. برای مقایسه‌ی برنامه‌ها، راهنمای ارشد انگلیسی‌زبان در آلمان را ببینید.
• ایتالیا: پلی‌تکنیک میلان MOI را برای کارشناسی انگلیسی‌زبان می‌پذیرد. همین صفحه برای مدرک کارشناسی ایرانی حداقل معدل ۱۵٫۵ از ۲۰ را شرط کرده و گفته برای این شرط استثنا قائل نمی‌شود. مسیر کامل ایتالیا را در راهنمای تحصیل در ایتالیا نوشته‌ایم.
• کشورهای دیگر: خیلی از دانشگاه‌های هلند، سوئد و فنلاند فهرست بسته‌ای از آزمون‌های قابل قبول دارند و MOI را فقط از کشورهای مشخصی می‌پذیرند. پیش از پرداخت هزینه‌ی درخواست، صفحه‌ی الزامات زبان همان برنامه را بخوانید، نه صفحه‌ی کلی دانشگاه را.

اگر هنوز کشور را انتخاب نکرده‌اید، راهنمای تحصیل رایگان در اروپا کمک می‌کند کشورها را از نظر شهریه و شرایط کنار هم بگذارید و بعد سراغ شرط زبان هر کدام بروید.

کانادا و آمریکا: پذیرش مشروط و دوره‌ی زبان دانشگاه

در کانادا و آمریکا هم شرط زبان را دانشگاه تعیین می‌کند و مسیر اصلی برای کسی که مدرک ندارد، همان پذیرش مشروط با دوره‌ی زبان است که در نمونه‌ی براک دیدید. خیلی از دانشگاه‌ها و کالج‌ها برنامه‌ی زبان انگلیسی فشرده دارند؛ ولی اینکه نمره‌ی زبان را برای این برنامه لازم بدانند یا با آزمون تعیین سطح داخلی کار کنند، از دانشگاهی به دانشگاه دیگر فرق می‌کند.

سه سوال را در ایمیل به دفتر پذیرش بین‌الملل بپرسید: آیا برای ورود به برنامه‌ی زبان، نمره‌ی آزمون لازم است؟ آیا پذیرش زبان و رشته‌ی اصلی در یک نامه صادر می‌شود؟ و این برنامه برای مقطع شما (کارشناسی، ارشد یا دکتری) هم وجود دارد؟ این نکته را هم در نظر داشته باشید که برای ارشد و دکتری پژوهشی، استاد راهنما و دانشکده معمولاً شرط زبان را سخت‌تر می‌گیرند و مسیر مشروط کمتر است.

سه اشتباه رایج در اپلای بدون آیلتس

1. پذیرش دانشگاه را با شرط ویزا یکی گرفتن. دانشگاه ممکن است از مدرک زبان معافتان کند ولی سفارت یا اداره‌ی مهاجرت همان کشور شرط جداگانه‌ای داشته باشد. انگلستان این دو را به هم وصل کرده، ولی همه‌ی کشورها این‌طور نیستند؛ صفحه‌ی ویزای کشور مقصد را جدا بخوانید.
2. فرض کردن اینکه سفر، مشکل تافل را حل می‌کند. برای ساکن ایران این فرض دیگر درست نیست. اگر دانشگاهی فقط تافل یا دولینگو قبول می‌کند، از دفتر پذیرش بپرسید چه جایگزینی برای متقاضیان ایرانی دارند.
3. دیر شروع کردن. گرفتن MOI از دانشگاه، ارزیابی Ecctis یا وقت آیلتس در کشور دیگر هفته‌ها طول می‌کشد. اگر برای پاییز ۲۰۲۷ اپلای می‌کنید، همین حالا شرط زبان هر برنامه را در فهرستتان بنویسید.

قدم‌به‌قدم: اپلای بدون مدرک زبان از فهرست دانشگاه تا نامه‌ی MOI

1. وضعیت خودتان را روشن کنید. مدرک قبلی‌تان به چه زبانی تدریس شده؟ امکان سفر برای آیلتس را دارید؟ جواب این دو سوال مشخص می‌کند کدام مسیر برایتان باز است.
2. برای هر برنامه، صفحه‌ی الزامات زبان را جدا بخوانید و در یک جدول بنویسید کدام آزمون‌ها، MOI، ارزیابی داخلی یا پذیرش مشروط را قبول می‌کند.
3. برنامه‌هایی را که فقط تافل، دولینگو یا PTE می‌پذیرند علامت بزنید و پیش از پرداخت هزینه‌ی درخواست از دفتر پذیرش درباره‌ی جایگزین سوال کنید.
4. اگر مسیرتان MOI است، متن نامه را طبق خواسته‌ی دانشگاه مقصد از اداره‌ی آموزش دانشگاه قبلی بگیرید: نام رشته، زبان تدریس، مدت دوره، مهر و امضای رسمی. ترجمه و تایید مدارک را هم هم‌زمان با بقیه‌ی مدارک و فرایند اپلای جلو ببرید.
5. توان زبانی‌تان را در بقیه‌ی پرونده نشان دهید. وقتی نمره‌ی آزمون ندارید، انگیزه‌نامه و رزومه‌ی دقیق و بی‌غلط اولین جایی است که داوران سطح انگلیسی شما را می‌بینند.
6. برای مصاحبه آماده شوید. اگر دانشگاه ارزیابی داخلی دارد، معمولاً درباره‌ی رشته و برنامه‌ی تحصیلی‌تان به انگلیسی سوال می‌کند؛ تمرین همین گفت‌وگوها بیشتر از هر کتاب آزمونی به کارتان می‌آید.

اگر فهرست دانشگاه‌هایتان را از قبل آماده کرده‌اید و فقط نمی‌دانید شرط زبان کدام‌ها با وضعیت شما جور درمی‌آید، همین جدول قدم دوم را برای ما بفرستید تا در ارزیابی رایگان با هم مرورش کنیم.

سوالات متداول

آیا در سال ۱۴۰۵ اپلای بدون مدرک زبان ممکن است؟

بله. با گواهی زبان تحصیل (MOI)، ارزیابی زبان توسط خود دانشگاه یا پذیرش مشروط همراه با دوره‌ی زبان دانشگاه می‌شود بدون نمره‌ی آیلتس و تافل پذیرش گرفت. هر برنامه قانون خودش را دارد و باید صفحه‌ی الزامات زبان همان برنامه را خواند.

MOI چیست و از کجا می‌شود گرفت؟

MOI نامه‌ی رسمی دانشگاه قبلی است که می‌گوید زبان تدریس رشته‌ی شما انگلیسی بوده. آن را از اداره‌ی آموزش یا دفتر فارغ‌التحصیلان دانشگاه قبلی، روی سربرگ و با مهر و امضا می‌گیرید. فقط وقتی به کار می‌آید که رشته واقعاً به انگلیسی تدریس شده باشد؛ مثلاً TUM شرط کرده دست‌کم نیمی از برنامه به انگلیسی بوده باشد.

آیا هنوز می‌شود به‌جای آیلتس دولینگو یا تافل داد؟

برای ساکنان ایران نه. مرکز راهنمای Duolingo اعلام کرده آزمون در ایران و برای مدرک هویتی ایرانی در دسترس نیست. ETS هم ثبت‌نام کسانی را که معمولاً در ایران زندگی می‌کنند، حتی برای آزمون خارج از کشور، پردازش نمی‌کند. آیلتس با سفر به کشور دیگر تنها آزمون بزرگی است که هنوز در دسترس مانده است.

آیا می‌شود بدون آیلتس در انگلستان درس خواند؟

برای مقطع کارشناسی و بالاتر بله، به شرطی که دانشگاه روش ارزیابی دیگری را قبول کند. طبق قانون ویزای دانشجویی انگلستان، مؤسسه‌ی آموزش عالی می‌تواند سطح زبان را خودش در حد B2 ارزیابی کند. مدرک انگلیسی‌زبان از بیرون انگلستان هم با ارزیابی Ecctis پذیرفته می‌شود. برای دوره‌های پایین‌تر از کارشناسی معمولاً آزمون SELT لازم است.

پذیرش مشروط زبانی چطور کار می‌کند؟

دانشگاه در یک نامه، هم دوره‌ی زبان خودش و هم رشته‌ی اصلی را به شما پیشنهاد می‌دهد. اول دوره‌ی زبان را می‌گذرانید و بعد از رسیدن به سطح لازم، وارد رشته می‌شوید. در برنامه‌ی IELP دانشگاه براک، هر سطح ۱۲ هفته است و معمولاً یک تا سه ترم طول می‌کشد. هزینه‌ی این ترم‌ها را هم در بودجه‌تان حساب کنید.

نوشته‌ی تیم مشاوران اپلای فور فری · به‌روزرسانی ۲ مهر ۱۴۰۵ · زمان مطالعه حدود ۹ دقیقه · اگر نمی‌دانید شرط زبان کدام دانشگاه‌ها با وضعیت شما جور است، از صفحه‌ی مشاوره با ما در تماس باشید یا پرونده‌تان را برای ارزیابی رایگان بفرستید.